Cổ thành Quảng Trị – 81 ngày đêm rực lửa (kỳ 1)

 

Published on September 19, 2014   ·   No Comments

TTXVA.NET BIÊN TẬP

Nằm trong chuỗi chiến dịch Mùa hè đỏ lửa (30.03.1972 → 31.03.1973), chiến dịch Cổ thành Quảng Trị kéo dài từ ngày 28 tháng 6 đến ngày 16 tháng 9 cùng năm 1972. Sự kiện này đáng được xem là bi thảm nhất trong tiến trình lịch sử Việt Nam, mà hệ lụy của nó còn vang vọng sau nửa thế kỷ. Tuy vậy, các dẫn liệu về chiến dịch Cổ thành Quảng Trị đã quá đầy đủ, những người từng can dự vào biến cố này cũng đã kể cho lớp hậu sinh rất nhiều câu chuyện xảy ra thời kỳ đó. Trong khả năng khiêm tốn của bài viết này, nhóm biên tập TTXVA chỉ cốt làm sao tái hiện diễn biến sự kiện bằng hình ảnh mà thôi, mọi biện luận xin dành cho quý độc giả !

Cổng thành Đinh Công Tráng

Cổng thành Đinh Công Tráng – Xưa và nay.

Trong bài viết này, chúng tôi tạm gọi lực lượng vũ trang của phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Miền Nam Việt Nam là “quân Bắc Việt” (hoặc “Cộng quân”), còn phía Việt Nam Cộng hòa là “Quân lực Việt Nam Cộng hòa” (hoặc “Nam quân”). Thiết nghĩ, hai cách gọi này không hàm nghĩa xúc phạm bất kỳ đối tượng lịch sử nào được nhắc đến, đồng thời phản ánh đúng tính chất của mỗi phía can hệ tới chiến cuộc.

◆ “Mỗi mét vuông đất tại Thành Cổ Quảng Trị là một mét máu và sự hy sinh của các anh đã trở thành bất tử. Trong 81 ngày đêm, từ 28/06 – 16/09/1972, Thành Cổ Quảng Trị đã phải hứng chịu 328.000 tấn bom đạn. Trung bình mỗi chiến sĩ phải hứng lấy 100 quả bom, 200 quả đạn pháo. Mỗi ngày có một đại đội vượt dòng Thạch Hãn để tiếp viện quân số, nhưng đêm nay một đại đội tiến vào thì ngày mai chỉ còn lại vài người sống sót” (Báo Quân đội Nhân dân, số ra ngày 9 tháng 8 năm 1972).

◆ “Mẹ ơi, con chắc không thể nào sống sót để nhìn thấy mẹ nữa, bạn chung quanh con chết dần hàng ngày rồi, con đang cuốn mình trong căn hầm này cả tháng rồi không ra khỏi. Pháo, giời ơi pháo suốt ngày đêm, đầu con lung bung, ăn không được, ngủ không được, đầu con như muốn vỡ tung ra, máu tai đã bắt đầu chảy rồi, như các bạn con đứa nào chết cũng đầy máu tai máu mũi. Pháo, giời ơi lại pháo, con điên mất không thể nào chịu đựng được nữa, chắc không thể nào con về Bắc với mẹ nữa !” (Nhật ký trước khi hy sinh của một binh sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam).

◆ “Muốn bị thương dễ lắm, chỉ cần giơ tay lên khỏi miệng hố cá nhân hoặc thò tay ra khỏi cửa hầm thì dính đạn liền !” (Một sĩ quan Trung đội trưởng của Quân lực Việt Nam Cộng hòa).

Quang Tri City during short occupation by North Vietnamese troops in 1972

CỜ BAY TRÊN CỔ THÀNH QUẢNG TRỊ

Sáng tác : Lê Kim Hoa
Trình bày : Ban hợp ca Asia

00:00
00:00

Cờ bay, cờ bay oai hùng trên thành phố thân yêu
Vừa chiếm lại đêm qua bằng máu
Cờ bay, cờ bay tung trời ta về với quê hương
Từng ngóng đợi quân ta tiến về.

Ta ôm nhau mắt lệ nghẹn ngào quỳ hôn đất thân yêu
Quảng Trị ơi, chào quê hương giải phóng
Hồi sinh rồi này mẹ này em
Vui hôm nay, qua đêm đen, tìm thấy ánh mặt trời.

Ði lên, đi lên trên hoang tàn ta xây dựng ngày mai
Nhà vươn lên, người vươn lên
Quân bên dân xây tin yêu đời mới.

Dắt nhau về, anh đưa em về Gio Linh, Cam Lộ, Ðông Hà
Sạch bóng thù, lòng hân hoan, quân dân vui
Vang câu hát tự do.

Cờ bay trên cổ thành Quảng Trị

CỎ NON THÀNH CỔ

Sáng tác : Tân Huyền
Trình bày : Nhã Phương

00:00
00:00

Cỏ non Thành Cổ một màu xanh non tơ,
Bình minh Thành Cổ cỏ mềm theo gió đung đưa.
Cỏ non Thành Cổ một màu xanh non tơ,
Nào có ai ngờ nơi đây một thời máu đổ.

Người vợ nào, người mẹ nào ngậm ngùi nuốt lệ
Khi chồng con không trở về.
Cho tôi hôm nay vào Thành Cổ
Thắp một nén nhang viếng người nằm dưới cỏ.

Cỏ xanh non tơ, cỏ xanh non tơ xin chớ vô tình
Với người hy sinh trên mảnh đất quê mình.
Cỏ xanh non tơ xin chớ vô tình
Với người hy sinh cho hạnh phúc quê mình.

Nụ cười chiến thắng dưới chân thành cổ

☭ DIỄN BIẾN ☆

Map of Quang Tri Province pre-1975

Vị trí tỉnh Quảng Trị trên bản đồ Bắc phần Việt Nam Cộng hòa (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa gọi là khu vực Bình Trị Thiên).

South Vietnam 24-2-1973 - Victory in QUANG TRI 1

South Vietnam 24-2-1973 - Victory in QUANG TRI 2

Tem và bì thư Việt Nam Cộng hòa kỷ niệm chiến thắng Cổ thành Quảng Trị.

North Vietnamese troops overrun a South VN outpost in 1972

Căn cứ Động Ông Đô (xã Ba Lòng, huyện Đa Krông, Tây Nam tỉnh Quảng Trị). Ngày 7 tháng 6 năm 1971, quân Bắc Việt chiếm được sau một cuộc tấn công bất thần và mãnh liệt, lực lượng đồn trú tại đây là Tiểu đoàn 8 Ó Biển Việt Nam Cộng hòa (có sự yểm trợ của Tiểu đoàn 9 Mãnh Hổ) chỉ có quân số ít ỏi nên phải mở đường máu thoái lui. Sự kiện này mở đầu cho chuỗi thua thiệt của phía Nam quân trước làn sóng tràn ngập của Cộng quân.

1972 Vietnam US Navy Aircraft Bomb Dong Ha Bridge Highway One

Tin ảnh từ AP : (28.04.1972) ĐÔNG HÀ BỊ CHIẾM – Các đội hình chiến xa và bộ binh Bắc Việt đã chọc thủng phòng tuyến cực Bắc của Nam Việt hôm thứ Sáu, chiếm được thị trấn quận lị Đông Hà. Bức hình này là không ảnh của cầu Quốc lộ Đông Hà trên sông Miêu Giang đang bao trùm trong lửa hôm 06.04.1972 bởi các vụ không kích của máy bay A-4 Skyhawk của Hải quân Mỹ. Cây cầu nằm trên Quốc lộ 1 này đã được quân đội Bắc Việt sử dụng trong cuộc tổng công kích hiện nay (Thực ra đây là một tin sai, Quân lực Việt Nam Cộng hòa đã gài chất nổ phá cầu để chặn đường tiến xuống mạn Nam của quân đội Bắc Việt).

Quang Tri 1972 1

Khung cảnh hoang tàn sau một trận xung chiến.

South and North Vietnamese soldiers having haircuts during a lull in fighting

Tuy ở hai đầu chiến tuyến, họ vẫn có những điểm chung.

Phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Cuộc tiến công cổ thành Quảng Trị được phát động vào trưa ngày 30 tháng 3 năm 1972 với khoảng 30 ngàn binh sĩ thuộc Quân đội Nhân dân Việt Nam và 150 ngàn tay súng thuộc Quân Giải phóng Miền Nam Việt Nam. Đến khoảng cuối tháng 4 cùng năm, khu vực cổ thành và toàn tỉnh Quảng Trị đã nằm trong tay quân Bắc Việt.

Hai cha con lão ngư phủ đưa bộ đội qua sông

Hai cha con lão ngư phủ đưa bộ đội qua sông.

Binh sĩ Việt Cộng tại Quảng Trị

North Vietnamese infantry advance over a mound of rubble in Quang Tri City

April 2, 1972 - North Vietnamese troops capture part of Quang Tri

Quân Bắc Việt và Nam Việt giành giật nhau từng căn nhà góc phố

Ngày 2 tháng 4 năm 1972.

Quảng Trị 1972 - Đánh chiếm căn cứ Đầu Mầu

Quảng Trị 1972 - Đánh chiếm căn cứ Đầu Mầu 2

Tù binh Đầu Mầu 1972

Căn cứ Đầu Mầu tràn ngập quân Bắc Việt.

Aerial view of Camp Carroll

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Binh sĩ Sư đoàn 3 VNCH bị bắt, 1972

Căn cứ Tân Lâm (ban đầu là Camp Carroll của quân lực Mỹ) bị Cộng quân chiếm ngày 2 tháng 4 năm 1972. Trung tá Phạm Văn Đính – Trung đoàn trưởng Trung đoàn 56 (trực thuộc Sư đoàn 3 Bộ binh Việt Nam Cộng hòa) đã sớm đầu hàng để bảo toàn sinh mạng cho 600 binh sĩ, sau khi ông nhận định rằng không thể kháng cự nổi làn sóng tấn công của quân Bắc Việt. Hành động này của ông không hề bị phía Việt Nam Cộng hòa lên án.

Vài hình ảnh Quảng Trị chiến thắng

Đường 9 anh hùng rực rỡ chiến công

Chiến trường Đường 9 Xuân 1972 1

Chiến trường Đường 9 Xuân 1972 2

Chiến trường Đường 9 Xuân 1972 3

Lt colonel Pham Van Dinh surrendered his entire regiment and defected to the enemy during the Easter Offensive of 1972

Người tiếp nhận đề nghị đầu hàng của Trung tá Đính là Đại tá Hoàng Đan – Sư trưởng Sư đoàn 304 Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong ảnh cuối : Người bắt tay Đại tá Đan là Trung tá Nguyễn Phước Vĩnh Phong – Trung đoàn phó Trung đoàn 56. Sự kiện Trung tá Đính đầu hàng được giới tuyên giáo Việt Nam Dân chủ Cộng hòa loan báo rầm rộ như một chiến công và sự nhân đạo của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Tuy nhiên, theo hồi tưởng của Thiếu tá Tôn Thất Mãn – Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 (trực thuộc Trung đoàn 56) – thì : “Đoàn tù và hàng binh đi bộ mười ngày đến Quảng Bình, tại đây có xe đưa ra Thanh Hóa và lên tàu đến trại giam Bất Bạt – Sơn Tây. Thời gian này liên tục bị hỏi cung, viết bản tự khai – kiểm điểm. Đặc biệt là công an bắt tất cả những sĩ quan có đi du học Mỹ phải tường trình đầy đủ những gì đã lãnh hội được và giao cho ông Đính tổng hợp trình lên chúng“.

The Administrative Building for the City of Quang Tri is captured. Soldiers discard the South Vietnam flag for one of their own

Lá cờ báo hiệu chiến thắng theo quy định là quốc kỳ Cộng hòa Miền Nam Việt Nam, do chính quyền này được lập ra trên lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa nên có thể đại diện cho khu vực Nam phần vĩ tuyến 17. Việc trương quốc kỳ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là không thể, hành vi đó được coi là “xâm phạm chủ quyền lãnh thổ”, hoặc “xâm lược” – bởi Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Việt Nam Cộng hòa là hai quốc gia riêng rẽ, ngang hàng với nhau trên trường quốc tế.

1972 - The remains of the Citadel in Quang Tri City. Notice the soldier with AK in the upper left of the picture

Quang Tri citadel during 81 days' occupation by North Vietnamese troops

Cổ thành được xây dựng từ thời Gia Long chỉ còn là đống gạch vụn.

Quang Tri 1972 - Viet Cong Defending Quang Tri Retaken

1972 Binh sĩ Bắc Việt sau khi chiếm được Quảng Trị 1

Thị xã Quảng Trị 1972 - Bữa ăn trưa của quân Giải phóng

1972 Binh sĩ Bắc Việt sau khi chiếm được Quảng Trị 2

1972 Binh sĩ Bắc Việt sau khi chiếm được Quảng Trị 3

1972 Binh sĩ Bắc Việt sau khi chiếm được Quảng Trị 4

Các năm 1970 – 1971 – 1972 là thời kỳ tuyển quân gắt gao nhất của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tất cả đều trẻ trung và chưa từng cầm súng, rất nhiều người thậm chí vừa nhận giấy báo trúng tuyển đại học thì đồng thời có giấy gọi nhập ngũ.

Trần Minh Khảm

Trần Minh Khảm – người được tuyên dương danh hiệu Dũng sĩ.

Quang Tri 1972 - Soviet Made Tank Captured In Quang Tri

Giap Asks 'Complete Victory' In Attack on Saigon's Forces

40,000 communists smash South Vietnam's defences

Phía Việt Nam Cộng hòa

Ước tính có khoảng 30 ngàn binh sĩ Việt Nam Cộng hòa tử trận hoặc bị đối phương bắt làm tù binh. Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu hạ lệnh quân đội và người dân gấp rút di tản khỏi Quảng Trị để tránh tổn thất lớn hơn về nhân mạng. Trong suốt thời gian trước khi cuộc tái chiếm diễn ra, cổ thành Quảng Trị trở thành tâm điểm “ưa thích” của các loại oanh tạc cơ Mỹ hòng gây nhiễu loạn khu vực đồn trú của quân Bắc Việt.

ARVN troops celebrate the retaking of Quảng Trị City atop a destroyed North Vietnamese T-54 tank

NORTH VIETNAMESE T-59 TANK captured by South Vietnamese 20th Tank Regiment south of Dong Ha

Tăng T-54 và T-59 của Cộng quân bị Nam quân tịch thu.

Troops and Tanks in Action at Vietnam

Quảng Trị di tản - 03.04.1972

South Vietnamese Personnel Carrier

Vietnamese Soldiers Seated in Street

Refugees From The Besieged Quang Tri

Helicopters and Tanks on Route

South Vietnamese civilians flee from the fighting in Quảng Trị Province

Dead Soldiers on Side of Road

1972 Vietnamese Marine with suspected North Vietnamese at Dong Ha

People Flee, Carry Children In Baskets

People Flee on Foot, Bike and Truck

1972 Fleeing Vietnamese Peasant Carries Children in Baskets

Quảng Trị di tản - 13.04.1972

Quang Tri 1972 - South Vietnamese soldier talks on radio at the entrance to Dong Ha City

Quang Tri 1972 - Sad Refugee Family Leave Quang Tri on Bicycle

img0000655A

MARINE

Father Carrying Dead Son

Soldiers Rescuing Wounded Civilians

Vietnam War

Vietnam War

Vietnam War

Soldier Carrying Wounded Youngster

Vietnam War

Vietnam War

Vietnam War

1972 - South Vietnamese soldiers take up positions along street in Quang Tri

1972 Vietnamese Soldier Carries 4 Weapons along Route 1

1972 South Vietnamese Soldiers Retreat from Quang Tri City

Refugee Girl Carrying Little Boy

Quang Tri 1972 - Vietnamese Boy Soldiers at Shelled Quarters in Quang Tri

Từ đầu tháng 4 đến đầu tháng 5 năm 1972, quân dân Quảng Trị di tản về phía thành phố Huế theo tuyến Quốc lộ 1, tất cả đều hoảng loạn và lo sợ bị tập kích. Trong cuốn nhật ký Mãi mãi tuổi hai mươi, tác giả Nguyễn Văn Thạc chép lại một bản tin của Đài Tiếng nói Việt Nam như sau : “Đài phát thanh truyền đi tin chiến thắng rực rỡ của tiền tuyến ở mặt trận Trị-Thiên-Huế ở đường 9, Cam Lộ, Gio Linh, đã diệt 5.500 tên địch ; 10 vạn đồng bào nổi dậy – Đài phát thanh tiếng nói Việt Nam đã phải mở thêm các buổi phát thanh để truyền tin chiến thắng của miền Nam anh hùng“.

One comment on “Cổ thành Quảng Trị – 81 ngày đêm rực lửa (kỳ 1)

  1. Thai Chau ” gia tu Saigon ” nhac truoc 1975

    Duy Khanh “ Dua em vao ha “ South Vietnam Military 1972

    Ngày Tàn Chinh Chiến – Thiên Trang

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s