‘Phải đóng cửa vĩnh viễn Formosa’?

https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-48250439

Mỹ Hằng
MyHang.Tran

Formosa, Việt Nam, môi trường

Việt Nam, người đánh cáBản quyền hình ảnhLINH PHAM/GETTY IMAGESImage captionThảm họa Formosa đã đẩy nhiều ngư dân miền Trung vào cảnh phải bán thuyền, treo lưới, lang bạt sang tỉnh khác làm thuê

Cá tiếp tục chết ở các tỉnh ven biển miền Trung trong khi giới chức không quản lý được hàng triệu tấn chất thải độc hại của Formosa mỗi năm.

Formosa nên bị đóng cửa, nếu chính phủ làm mạnh tayBà Ngô Thị Lan Phương, Giám đốc Trung tâm Phát triển Cộng đồng Bền vững

“Một là Formosa phải dừng lại, hai là phải khắc phục hậu quả. Ở đây họ không dừng mà cũng không có động thái gì khắc phục cả, họ vẫn đang tiếp tục làm ô nhiễm môi trường Việt Nam. Formosa nên bị đóng cửa, nếu chính phủ làm mạnh tay,” bà Ngô Thị Lan Phương, Giám đốc Trung tâm Phát triển Cộng đồng Bền vững nói với Mỹ Hằng của BBC hôm 14/5.

Bình luận của bà Phương được đưa ra trong bối cảnh Formosa Hà Tĩnh bị phát hiện thải ra hơn 3 triệu tấn phế phẩm mỗi năm và có nhiều sai phạm trong buôn bán các chất thải này. Cùng lúc đó tiếp tục có tin cá chết.

Cá liên tục chết

Formosa, Việt Nam, môi trườngBản quyền hình ảnhSTR/GETTY IMAGESImage captionCá chết tại Quảng Bình năm 2016

Sự việc mới đây nhất xảy ra hôm 10/5, xác cá chết trôi dạt vào bờ biển Nguyễn Tất Thành, TP Đà Nẵng kéo dài tới hơn 1 km, bốc mùi hôi thối, theo Người Lao Động.

VN khó xử lý được bùn thải độc hại Formosa?

Formosa: Đã đền bù thỏa đáng?

Cá chết nhiều nhất tại cửa xả Phú Lộc với số lượng lên đến vài trăm kilogram. Ngoài ra, người dân cũng phát hiện nước biển đổi màu và sủi bọt bất thường.

Năm 2016, Formosa xả thải ra biển làm cá chết trắng tại bốn tỉnh miền Trung, ban đầu ở Vũng Áng, thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh, sau đó lan ra Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế.

Formosa sau đó đồng ý đền bù 500 triệu đô la và được hoạt động trở lại năm 2017.

Sự việc tương tự đã xảy ra tại chính bờ biển Nguyễn Tất Thành tháng 4/2018, số cá chết lên tới 2 tấn.

Hôm 11/5, cá heo trắng đầu đàn cùng cả đàn ngàn con dạt vào bờ biển Vũng Áng, Hà Tĩnh, nơi gần nhà máy Formosa. Thông tin này được đăng tải trên báo Thanh Niên nhưng sau đó bị gỡ xuống.

Tháng 4/2018, hàng trăm kilogram cá, mực chết tại bờ biển Vũng Áng, Hà Tĩnh.

Năm 2018, cá liên tục chết tại khu vực xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh và huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An. Riêng tại Quỳnh Lưu, số cá chết lên tới 1.500 tấn.

Những sự việc này xảy ra sau khi nhà máy thép Formosa của Đài Loan, đóng tại Hà Tĩnh, được hoạt động trở lại năm 2017, làm dấy lên nghi ngờ rằng Formosa tiếp tục là thủ phạm, đặc biệt sau khi công ty này bị phát hiện đang tồn đọng 900.000 tấn chất thải độc hại mà BBC đã có bài viết.

Sau các vụ cá chết, giới chức địa phương thường cho hay đã lấy mẫu xét nghiệm để tìm nguyên nhân. Nhưng cho tới nay chưa có kết quả nào được công bố chính thức và công khai.

‘Khói bụi vẫn mù mịt’

Formosa, Việt Nam, môi trườngBản quyền hình ảnhSTR/GETTY IMAGESImage captionCá chết tại Quảng Bình năm 2016

Một bạn trẻ quê gốc Nghệ An, hiện đang giúp việc tại Giáo xứ Quảng Bình, đề nghị không nêu tên, nói với BBC hôm 14/5 rằng tình hình môi trường sau khi Formosa hoạt động trở lại năm 2017 không được cải thiện.

Trong suốt ba năm qua, bạn trẻ này giúp việc cho các cha tại Quảng Bình để thu thập thông tin từ các hộ ngư dân bị ảnh hưởng bởi thảm họa Formosa tại ba địa phương là Hà Tĩnh, Quảng Bình và Nghệ An. Mục đích là để giúp người dân ở đây ‘đòi công lý’ sau khi việc bồi thường được cho là không thỏa đáng.

“Số người tôi gặp rất nhiều, riêng một giáo xứ đã gặp tới khoảng 1000 giáo dân.”

Trong vụ Formosa, chính quyền không làm gì được và cũng không cho dân làm gì cảBà Ngô Thị Lan Phương, Giám đốc Trung tâm Phát triển Cộng đồng Bền vững

“Thiệt hại rất lớn, có nhiều hộ chỉ nhận được một phần bồi thường, có hộ không nhận được. Trong khi đó, nhiều hộ vay mượn hàng tỷ đồng để đi biển bị mất sạch. Nay họ phải bán thuyền, bán lưới, lang bạt sang các tỉnh khác và sang Hàn Quốc làm thuê.”

“Việc bồi thường đã kết thúc từ lâu rồi, xu hướng của người dân là không nhận thì không được. Nhưng sau khi nhận, họ tiếp tục khiếu kiện để đòi bồi thường thỏa đáng. Các chứng cứ này được thu thập và gửi cho luật sư tại Đài Loan để giúp đỡ về pháp lý.”

Cũng theo bạn trẻ này, các ống cống cắm dưới biển của nhà máy Formosa Hà Tĩnh vẫn hoạt động, nhưng chỉ xả thải vào những ngày biển động – khi người dân không thể ra biển được. Khi đó có những thợ lặn chứng kiến. Nhiều thợ lặn từng bị khó thở, ngất xỉu khi lên bờ.

“Tôi từng có việc thường xuyên phải chạy xe ngang qua nhà máy Formosa, và chứng kiến các cột khói bốc lên cuồn cuộn. Nhưng hoạt động xả khói này chủ yếu diễn ra rầm rộ vào ban đêm.”

“Cách nhà máy Formosa Hà Tĩnh 3km vẫn có thể thấy khói bụi mù mịt. Các nhà dân ở khu vực này treo quần áo trắng trước nhà buổi sáng thì buổi chiều chúng đen kịt.”

‘Gang xỉ’ độc hại thành hàng hóa?

Formosa, Việt Nam, môi trườngBản quyền hình ảnhGIÁO XỨ CỒN SẺImage captionBài trên báo Thanh Niên về vụ cá chết ở Vũng Áng hôm 11/5/2019 đã bị xóa

Hôm 8/5, Bộ Tài nguyên và Môi trường nói với báo chí Việt Nam rằng chưa nhận được văn bản kiến nghị từ công an Hà Tĩnh về vụ việc Formosa tồn đọng khoảng 900.000 tấn phế thải độc hại, và mỗi năm phát sinh hơn 3 triệu tấn chất thải rắn.

Bài viết về vụ việc này đăng kèm công văn số 495/CAT – CSMTr của công an Hà Tĩnh gửi UBND tỉnh Hà Tĩnh và Bộ Tài nguyên Môi trường hôm 6/4, đăng trên tờ Một thế giới, được Báo Mới đăng lại, đã bị xóa.

Bộ này cũng khẳng định là từ sau sự cố năm 2016 thì việc theo dõi, kiểm tra xả thải của Formosa Hà Tĩnh diễn ra liên tục 24/24 và hiện số phế thải khổng lồ của Formosa đang được ‘lưu giữ an toàn’.

Đại diện Bộ này nói một số lượng lớn phế thải của Formosa như xỉ gang, xỉ thép đã được bán cho các nhà máy xi măng trong nước, hoặc xuất khẩu ra nước ngoài để tái sử dụng, hoặc dùng làm vật liệu san lấp cho các công trình xây dựng, giao thông.

Tuy nhiên các chuyên gia môi trường cho hay nhiều phế liệu của Formosa khi đưa vào tái sử dụng sẽ sinh ra chất thải độc hại nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Ngoài ra, Formosa thực tế tự thuê các đơn vị tư nhân phân tích chỉ tiêu môi trường của các chất xả thải, cơ quan chức năng không lấy mẫu đối chứng, nên kết quả ‘khó khách quan’, theo điều tra của cảnh sát môi trường Hà Tĩnh.

Thêm nữa, việc mua bán khối lượng phế thải khổng lồ của Formosa được cho là diễn ra ‘bát nháo’, ‘khó kiểm soát’, theo Tiền Phong.

Theo điều tra của Tiền Phong, chính ông Hoàng Văn Thức, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường đã ký công văn hợp thức hóa ‘gang xỉ’ là ‘sản phẩm hàng hóa’ chứ không phải ‘chất thải’ nguy hại. Từ đó mở đường cho phế thải này từ Formosa Hà Tĩnh tuồn về các cơ sở gang thép Thái Nguyên với số lượng khoảng 70.000 tấn/năm.

Formosa cũng cung cấp gang xỉ qua nhiều trung gian, các trung gian này bán lại gang xỉ cho các nhà máy và cả tư nhân ở Thái Nguyên.

Đầu tháng 5/2019, chính sở Tài nguyên Môi trường Thái nguyên đã có văn bản gửi cấp Bộ, cho biết xỉ gang Formosa Hà Tĩnh bán cho các đơn vị ở tình này là phế thải nguy hại, có chứa nồng độ pH vượt ngưỡng quy chuẩn hiện hành, theo Tuổi Trẻ.

Gang xỉ mà ông Thức đang cho phép Formosa buôn bán thực chất là xỉ khử lưu huỳnh. Khi đưa vào tái chế ở các lò hồ quang sẽ phát thải ra lượng lớn khí SO2 độc hại.

Chính Formosa Hà Tĩnh cũng ‘đánh tráo khái niệm’, gọi bùn thải, trong đó có loại bùn lò cao chứa chì độc hại, là ‘bùn khoáng’, ‘bùn quặng’ – hai loại khoáng chất thiên nhiên quý giá.

“Người ta đang cố tình đánh tráo tên chất thải nhằm đánh tráo bản chất về sự độc hại của chất thải,” theo một vị chuyên gia nói với Tiền Phong.

BBC đã liên hệ với một số chuyên gia môi trường tại Việt Nam để đề nghị bình luận về vụ việc, nhưng không được hồi âm.

‘Phải đóng cửa vĩnh viễn Formosa’?

“Tôi có đọc được tin mới đây về việc Formosa tiếp tục xả thải ra môi trường, trong khi Bộ Tài nguyên Môi trường chưa thấy có động tĩnh gì,” bà Ngô Thị Lan Phương, Giám đốc Trung tâm Phát triển Cộng đồng Bền vững nói với BBC hôm 14/5.

“Ở Việt Nam chưa có luật biểu tình nên tôi chỉ chia sẻ các thông tin này trên Facebook và trên trang của Trung tâm để mọi người cùng góp tiếng nói, xem chính phủ có động thái gì không. Theo kinh nghiệm của tôi, ở các nước có luật biểu tình thì riêng phản ứng của người dân cũng khiến công ty đó phải chỉnh sửa lại hoạt động của mình. Nhưng ở Việt Nam người dân đi biểu tình thì thậm chí còn bị bắt giữ. Chính phủ hạn chế quyền biểu đạt của người dân nên họ không thể hiện được thái độ của mình với việc xả thải của Formosa. Chính quyền thì không làm gì được và cũng không cho dân làm gì cả.”

“Không chỉ riêng vụ Formosa mà những vụ việc hủy hoại môi trường thì tôi cho rằng mọi người dân Việt Nam đều có trách nhiệm cùng lên tiếng.”

Bà Phương cũng nói hiện thời thông tin về vụ việc còn quá mới nên chưa kịp có kế hoạch gì, nhưng chắc chắn các nhóm môi trường sẽ lên tiếng kiến nghị về vụ việc. Và nếu chính phủ cho biểu tình thì bà đã ‘xuống đường’ rồi.

“Formosa vẫn đang tiếp tục làm ô nhiễm môi trường Việt Nam. Nếu họ không tuân thủ thì thì nên bị đóng cửa, nếu chính phủ làm mạnh tay,” bà Phương nói.

Nhà toán học, blogger Phạm Minh Hoàng thì viết trên Facebook cá nhân rằng sự việc Formosa thải ra hơn 3 triệu tấn phế phẩm mỗi năm là một ‘cú sốc’ đối với người dân và rằng “Phải đóng cửa vĩnh viễn Formosa!”

“Ngày 1/7/2016, trong lúc Formosa đang nóng, ông Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, “không thể vì phát triển kinh tế, vì thu hút đầu tư mà bỏ qua môi trường, nhất là môi trường sống của người dân… Vậy thì đứng trước sự việc 3,5 triệu tấn bùn thài này, đây có phải là cơ hội để ông thực hiện tuyên bố “kiên quyết đóng cửa” hay không?”

FB Phạm Minh Hoàng

PHẢI ĐÓNG CỬA VĨNH VIỄN FORMOSA !

Chuyện “Công an Hà Tĩnh bó tay với Formosa” trên báo chí ngày 06/5/2019 vừa qua thực sự đã là một cú sốc đối với mọi người. Con số chất thải được đưa ra là 3.360.500 tấn. Để có một cái nhìn cụ thể về con số không lồ này, tôi xin làm một bài toán nhỏ: nếu đem số bùn này trải đều trên tất cả đường sá của 9 quận nội ô Sàigòn, ta sẽ có một lớp bùn dày khoảng…1 mét (nếu chỉ tính 1 tấn bùn tương đương với 1 mét khối). Và cũng theo Bộ Tài nguyên và Môi trường “thì bùn thải có chứa thông số xyanua vượt ngưỡng chất thải nguy hại”. Vậy là 3 năm sau ngày nổ ra vụ Formosa, mọi người đều ngã ngửa ra rằng tình hình không những cải thiện mà nó ngày một trầm trọng thêm.

Để có một cái nhìn toàn cảnh và đầy đủ, dưới đây tôi xin tóm tắt lại một vài chi tiết quan trọng :

Formosa Hà Tĩnh là một dự án có mức đầu tư cam kết lớn nhất Việt Nam từ trước tới nay. Nó có tổng vốn đầu tư dự kiến lên tới 28 tỷ USD, đặc biệt có nhà máy sản xuất gang thép có công suất 22,5 triệu tấn/năm. Dự án có tổng mức quỹ đất và mặt nước tới 3300 hectare, giấy phép cấp 70 năm, một biệt lệ vượt quá mức quy định của luật đất đai và tiền thuê đất trong cả vòng đời dự án chỉ vỏn vẹn 96 tỷ VND. Có nghĩa là tiền thuê một mét vuông chỉ vào khoảng 3 đồng rưỡi một tháng ! (đồng VN). Và dù có nhiều quan ngại về môi trường, nhưng chủ đầu tư Formosa đã cam kết sẽ đảm bảo áp dụng các tiêu chuẩn ngặt nghèo nhất về phát thải. Cam kết là một chuyện, thực hiện dĩ nhiên lại là một chuyện hoàn toàn khác biệt :

− Ngày 04/04/2016, một ngư dân ở Vũng Áng chuyên hành nghề lặn biển phát hiện thấy sự hoạt động mạnh của đường ống xả thải khổng lồ chôn ngầm dưới vịnh của Formosa. Tại thời điểm phát hiện, ống thải ngầm này đang phụt ra rất mạnh một thứ nước có màu vàng bốc mùi khó chịu. Người này đã báo ngay với cơ quan chức năng, nhưng không có cuộc điều tra nào đã diễn ra. Diễn biến sau đó là cá bắt đầu chết trên diện rộng, khởi đầu từ Hà Tĩnh và lan dần ra Quảng Bình, Quảng Trị và đến Thừa Thiên− Huế.

− Theo phóng sự của báo Giao Thông, từ đầu năm 2016, Formosa đã nhập 297 tấn hoá chất độc hại để phục vụ thi công và súc rửa đường ống để chuẩn bị cho giai đoạn vận hành. Một phóng sự khác của báo Tuổi Trẻ, đề cập rõ hơn: Có hàng trăm tấn hoá chất cực độc phục vụ súc xả đường ống đã được Formosa nhập khẩu và sử dụng mà không hề thông báo cho cơ quan quản lý tại địa phương theo luật định. Formosa thừa nhận chuyện này nhưng giải thích ngắn gọn là không biết đến quy định đó. Việc một chủ đầu tư một dự án 28 tỷ USD với một đội ngũ cố vấn pháp lý hùng hậu không biết đến những quy định về quản lý môi trường và xả thải tại địa phương quả là một lời biện hộ khác thường.

− Trong nhiều ngày liên tục, truyền thông đã chiếu hình ảnh về sự tàn phá môi trường tiếp theo vụ việc này. Số hải sản chết dạt vào bờ được đánh giá khoảng 100 tấn, trên 17.600 tàu cá và gần 41.000 người đã bị ảnh hưởng trực tiếp. Trên 176.000 người phụ thuộc bị ảnh hưởng theo. Do không thể đánh bắt trong phạm vi từ bờ đến 20 hải lý, có tới 90% tàu lắp máy công suất thấp và gần 4.000 tàu không lắp máy đã phải nằm bờ. Sản lượng khai thác ven bờ thiệt hại khoảng 1.600 tấn/tháng. Với hoạt động nuôi trồng thủy sản, có 9 triệu tôm giống bị chết, hàng ngàn lồng nuôi cá cũng bị thiệt hại. Về lâu dài, do các rặng san hô, phù du sinh vật cũng chết nên có nguy cơ làm gián đoạn chuỗi thức ăn biển, khiến suy giảm đa dạng sinh học và nguồn lợi thủy sản khu vực, ảnh hưởng đến sinh kế lâu dài của dân. Theo thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, sự cố này gây ra đã gây thiệt hại 0,3% GDP của Việt Nam.

Đầu tháng 8/2016, sau khi nhà nước VN họp báo, tập đoàn Formosa thú nhận là thủ phạm gây ra sự cố thảm họa môi trường và đã đưa ra 5 cam kết chính:

1. Công khai xin lỗi Chính phủ và nhân dân Việt Nam;
2. Bồi thường thiệt hại cho dân và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, bồi thường phục hồi môi trường biển với tổng số tiền tương đương 500 triệu USD;
3. Hoàn thiện công nghệ, xử lý triệt để chất thải, không để tái diễn sự cố môi trường;
4. Phối hợp Việt Nam xây dựng giải pháp đồng bộ để phòng chống ô nhiễm, không xảy ra sự cố môi trường;
5. Thực hiện đúng cam kết nêu trên, không tái diễn, nếu vi phạm sẽ chịu chế tài theo pháp luật Việt Nam.

Mức bồi thường 500 triệu USD cho cả 3 vấn đề: thiệt hại của người dân, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và bồi thường phục hồi môi trường biển thật nhỏ nhoi nếu chỉ so với dân số của 4 tỉnh bị ảnh hưởng chính là Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên−Huế là gần 4 triệu người. Trong đó, số ngư dân đánh bắt cá biển và người nuôi trồng thuỷ sản ven biển xấp xỉ 1 triệu người; số người làm dịch vụ du lịch, chế biến thuỷ hải sản, xuất khẩu cũng cỡ vài chục ngàn người. Tính ra bồi thường sinh kế bình quân cho mỗi đầu người chỉ khoảng 125- 130 USD cho gần 4 tháng xảy ra thảm hoạ. Nghĩa là mỗi tháng mỗi người dân chỉ được đền bù khoảng 1 triệu đồng.

Đó là những gì xảy ra cách đây 3 năm. Từ đó mọi chuyện rơi vào quên lãng. Nói đúng ra, người dân hầu như ai cũng bức xúc và đã có hơn 10 ngàn người xuống đường ngày 1/5/2016 tại Hà Nội và Sàigòn để phản đối Formosa, tuy nhiên nhà nước đã huy động một lực lượng hùng hậu để trấn áp. Hàng trăm người bị bắt tại chỗ và sau đó nhiều người bị kết án cực kỳ nặng nề vì tiếp tục tìm hiểu thông tin về vụ việc trong các vùng bị thiệt hại.

Tất cả yên tĩnh cho đến ngày 6/5/2019 với bản tin “Hà Tĩnh: Cảnh sát môi trường ‘bó tay’ với hàng triệu tấn chất thải của Formosa” được chia sẻ rộng rãi trên các trang mạng. Tuy nhiên, ba ngày sau − như một phép lạ, tất cả đều biến mất − và chỉ còn xuất hiện trên các trang nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà nước ! Điều này không khiến cho người ta có những câu hỏi :

− Sau ngày 20/4/2016, cả một “hệ thống chính trị” đều vào cuộc và thông báo rộng rãi về sự kiện. Sau khi Formosa thông báo mức bồi thường, tất cả đột nhiên im lặng. Sự kiện này có thể được hiểu như nhà nước tạm “bật đèn xanh” cho người dân và truyền thông phản ứng rồi sau khi đi đến thỏa thuận bồi thường, họ bắt đầu phong tỏa và cấm đoán mọi tin tức về vụ việc cũng như trấn áp những ai còn “cố tình” đi tìm hiều thông tin.

− Sang năm 2017, truyền thông được chỉ thị viết các bài phóng sự mô tả sự “hồi sinh” của các vùng bị thiệt hại. Người ta trình chiếu cảnh các ngư phủ vui mừng với mẻ cá mới thu hoạch, các bộ trưởng ở trần xuống tắm rồi sau đó lên bờ ăn hải sản, cảnh người dân vui mừng đến ký tên nhận tiền bồi thường… Ngày hôm nay, sau khi nguồn tìn 3,5 triệu tấn bùn thải được thông báo, tôi tự hỏi không biết không khí còn “hồ hởi, phấn khởi” như trước nữa không ? Những nhà báo đã từng chạy tin về sự hồi sinh của ngư phủ, bây giờ họ sẽ nghĩ sao ?

− Ngày 1/7/2016, trong lúc Formosa đang nóng, ông Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, “không thể vì phát triển kinh tế, vì thu hút đầu tư mà bỏ qua môi trường, nhất là môi trường sống của người dân (…) Yêu cầu quan trọng nhất sau việc này là Formosa phải cam kết không tái diễn hành vi vi phạm, nếu tái diễn sẽ kiên quyết đóng cửa”. Ngày 20/7/2018, trong chuyến công tác tại Hà Tĩnh, ông Nguyễn Xuân Phúc đã đến thị sát và có cuộc làm việc với Formosa Hà Tĩnh (FHS), sau khi nghe lãnh đạo Công ty báo cáo rằng sự cố môi trường biển xảy ra cách đây 2 năm đã được khắc phục một cách căn bản, ông Phúc đã nói “Tôi nói điều này để sự cố đáng tiếc không nên và không thể xảy ra ở Hà Tĩnh, ở Việt Nam trong quá trình sản xuất ở Formosa”. Vậy thì đứng trước sự việc 3,5 triệu tấn bùn thài này, đây có phải là cơ hội để ông thực hiện tuyên bố “kiên quyết đóng cửa” hay không ?

Tôi bất giác nghĩ đến thân phận của các “cảnh sát môi trường Hà Tĩnh”, các anh làm cái quái gì mà để 3,5 triệu tấn bùn đùng một cái xuất hiện như Tề thiên đại thánh ? Giờ này, với việc đi xóa hết tất cả các dấu tích về tin tức số bùn này, chắc các anh đang phải “tự xét lại lương tâm nghề nghiệp” ?

Tôi bất giác nghĩ đến 4 triệu người (coi như) đã nhận đủ 130 USD bồi thường cách đây 3 năm, không biết họ đã tiêu hết ngần ấy tiền chưa ? Không biết cuộc sống của họ đã “hồi sinh” đến đâu ?

Đừng quên Formosa !
Phải đóng cửa vĩnh viễn Formosa !

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s